کتاب‌هایی که در دست بازیگرها دیده‌ایم

محیا ساعدی| فیلم سینمایی با موضوع و نقش محوری کتاب در سینمای ایران کم‌یاب است. شاید بتوان دلیل این کم توجهی را نقش کم‌رنگ ادبیات در سینمای ایران دانست. با این وجود اما هستند فیلم‌هایی که ارجاعاتی به کتاب داشته‌اند و یا کتاب نقش موتیف را در آنها ایفا کرده است.

کتاب قانون – قرآن

چهارمین ساخته سینمایی مازیار میری شاید کتاب‌محورترین اثر سینمایی کشور باشد. همه چیز از هدیه رحمان توانا به مترجم خود در لبنان شروع می‌شود. رحمان قرآن کریم را به دارین دختر مترجمی که به او علاقه‌مند شده است هدیه می‌دهد و در سفر بعدی می‌بیند که دارین مسلمان شده و نام «آمنه» را برای خود انتخاب کرده است آن دو با یک دیگر ازواج می‌کنند و به ایران می‌آیند. آمنه که دین اسلام را با اختیار خود و آگاهی از احکام آن پذیرفته با مسلمانان شناسنامه‌ای که در رفتار و گفتارشان احکام را زیر پا می‌گذارند، به مشکل برمی‌خورد که به اختلافاتی میان او، همسرش و خانواده همسرش ختم می‌شود و در نهایت تصمیم می‌گیرد از رحمان جدا شود و ایران را ترک کند. بعد از مدتی رحمان به دنبال آمنه به لبنان می‌رود و او را پیدا کرده، با هم به ایران برمی‌گردند. فیلمنامه این اثر را محمد رحمانیان نوشته و بازیگرانی چون پرویز پرستویی، دارین حمزه، داوود فتحعلی بیگی، فریده سپاه‌منصور و نگار جواهریان بازیگران کتاب قانون هستند.

نیم رخ‌ها / آلیس

آخرین ساخته ایرج کریمی نویسنده و کارگردان فقید سینمای ایران پس از ۸ سال است که آخرین روزهای زندگی یک فرد مبتلا به سرطان را روایت می‌کند با خوانش بخش‌هایی از کتاب «آلیس» نوشته یودیت هرمان همراه است. فضای حاکم بر این کتاب هرمان بسیار نزدیک به فیلم نیم‌رخ‌هاست. کتابی که آلیس شخصیت اصلی آن همچون سپیده شخصیت اصلی این فیلم شاهد روزهای پایانی زندگی عزیزانش است و احساسات خود را از این از دست دادن‌ها روایت می‌کند. رویا نونهالی، بابک حمیدیان، سحر دولتشاهی، هومن سیدی و سام قریبیان بازیگران پنجمین و آخرین ساخته کریمی هستند. نیم‌رخ‌ها برنده تندیس بهترین فیلم از بخش هنروتجربه سی‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر شد، جایزه‌ای که چند ماهی پس از مرگ مولفش بر اثر سرطان مغز استخوان، به مادر این هنرمند تقدیم شد.

آلیس را می‌توانید با ترجمه خوب محمود حسینی‌زاده از نشر افق خریداری کنید.

اژدها وارد می‌شود / ملکوت

هشتمین ساخته مانی حقیقی به یکی از پر حاشیه‌ترین آثار او تبدیل شد. اژدها وارد می‌شود نظرات متفاوتی را هم از نظر منتقدان و هم از نظر مردم برانگیخت.  این فیلم برای نمایش در بخش سودای سیمرغ سی‌وچهارمین جشنواره‌ فیلم فجر پذیرفته‌شد و در ۴ بخش نامزد دریافت سیمرغ بلورین گشت، همچنین این فیلم در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۹۵ در سینماهای ایران اکران شده ‌است. اژدها وارد می‌شود! در بخش مسابقه جشنواره فیلم برلین برای کسب جایزه خرس طلایی نامزد شد و در جشنواره بین‌المللی فیلم مستقل بوئنوس‌آیرس نیز نامزد دریافت جایزه بهترین فیلم بلند ژانر آوانگارد شد. رمان کوتاه «ملکوت» نوشته بهرام صادقی یکی از نقش‌های فرعی را در این اثر بازی می‌کند و امیر جدیدی بازیگر این فیلم بخش‌هایی از این کتاب متفاوت را می‌خواند. امیر جدیدی، همایون غنی‌زاده، احسان گودرزی و نادر فلاح بازیگران این فیلم سینمایی هستند. این فیلم با سرمایه‌گذاری ترانه علیدوستی توانست بیش از دو میلیارد تومان فروش داشته باشد.

شهرزاد / هزار و یک شب

یکی از پر استقبال‌ترین و موفق‌ترین سریال‌های شبکه نمایش خانگی، شهرزاد به نویسندگی نغمه ثمینی و حسن فتحی، مُعَرِفِ یکی از فرهنگی‌ترین و کتاب‌خوان‌ترین شخصیت‌های دراماتیک ایرانی است. شهرزاد بارها از «قصه هزار و یک شب» در صحبت‌هایش استفاده می‌کند و بخشی از این کتاب را برای همسرش قباد می‌خواند. سریال شهرزاد به کارگردانی حسن فتحی و بازی ترانه علیدوستی، شهاب حسینی، علی نصیریان و مصطفی زمانی یک سریال درام تاریخی و عاشقانه است که برای پخش خانگی تولید شده است. داستان سریال شهرزاد از زمان کودتای ۲۸ مرداد به بعد اتفاق می‌افتد و بیشتر مضمونی رمانتیک دارد و می‌توان آن را ملودرامی عشقی جنایی تعریف کرد. سریال شهرزاد با هنرنمایی سه نسل از هنرمندان ایرانی، پرهزینه‌ترین سریال شبکه نمایش خانگی است که داستان عاشقانه‌ای را در تهران قدیم روایت می‌کند.  هزار و یک شب اثر عبداللطیف طسوجی توسط نشر‌های مختلفی منتشر شده است.

خوابم می‌آد / بیگانه

اولین ساخته رضا عطاران در سینما به نویسندگی احمد رفیع‌زاده و تهیه‌کنندگی محمدرضا تخت‌کشیان داستان رضا، معلمی ساده و درستکاری است که به سن میانسالی رسیده و در برقراری ارتباط با زن‌ها دچار مشکل است، با دختری پاستیل‌فروش آشنا می‌شود. دختر، برای پیوند کلیه خواهرش با مشکل روبه‌روست و رضا را ترغیب به آدم‌ربایی می‌کند. رضا عطاران که خودش نقش اصلی فیلمش را ایفا می‌کند در بخش‌هایی از فیلم کتاب «بیگانه» کامو را می‌خواند. عکسی از این کتاب حتی روی پوستر اصلی فیلم هم نقش بسته است. «بیگانه» کامو هم در ایران توسط ناشران و مترجمان زیادی منتشر شده است که شاید بهترین آن را بتوان ترجمه نجف دریابندری دانست که توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده است.

دلشکسته / لیلی و مجنون

دلشکسته فیلمی به کارگردانی و نویسندگی علی روئین‌تن و تهیه‌کنندگی مسعود فتحی ساخته سال ۱۳۸۷ است. داستان دلبستگی دو جوان با طرز فکر متفاوت و از دو خانواده مختلف است که مجبور می‌شوند با هم پایان‌نامه بدهند. بدین منظور برای آشنا کردن هم دیگر از جهان‌های خود دوستان یکدیگر را به هم نشان می‌دهند. این کار مشترک کم کم آنها را به هم علاقه‌مند می‌کند. خسرو شکیبایی، شهاب حسینی و بیتا بادران بازیگران این فیلم سینمایی هستند. در بخش‌هایی از این فیلم بیتا بادران بخشی از کتاب «لیلی و مجنون» نظامی گنجوی را می‌خواند. از تصویر کتابخوانی او نیز در پوستر این فیلم استفاده شده است.

هامون / کتاب‌های متعدد

هامون یکی از کتاب محورترین فیلم‌های سینمای ایران و کارگردان کتاب‌دوست سینما داریوش مهرجویی است. حمید هامون در حال و هوای عشق، به مهشید، دختری که دلبسته‌اش شده کتاب پیشنهاد می‌دهد. «دمیان» هرمان هسه، «کودکی و نوجوانی» تولستوی، نسخه انگلیسی «فرنی و زویی» که آن زمان به فارسی ترجمه نشده بود، «ترس و لرز» کی‌یرکه‌گور، کتاب «آسیا در برابر غرب» داریوش شایگان و «ابراهیم در آتش» شاملو از جمله کتاب‌هایی است که بین این دو رد و بدل می‌شود.

رستگاری در هشت و بیست دقیقه / هایدگر و استعلا

یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌های سیروس الوند بر اساس فیلمنامه‌ای از محمدهادی کریمی، یکی دیگر از فیلم‌های کتاب محور سینمای ایران است. این فیلم با بازی شهاب حسینی، مهتاب کرامتی و بهرام رادان عکس العمل‌های متفاوتی را هم برانگیخت. در بخش‌هایی از این فیلم شهاب حسینی مشغول خواندن «هایدگر و استعلا» شرحی بر تفسیر هایدگر بر کانت نوشته بیژن عبدالکریمی است.

نظر شما چیست؟